SPEARFISHING "Υποβρύχιες..βουτιές!"
Το καλοκαίρι έφτασε και πολλά είναι τα αθλήματα που υπόσχονται διασκέδαση και εκγύμναση . Λίγα όμως συνδυάζουν την δυσκολία με την ευχαρίστηση, όπως η υποβρύχια αλιεία (spearfishing), ευρέως διαδεδομένη ως ψαροτούφεκο, αλλά και υποβρύχιο κυνήγι. Το υποβρύχιο ψάρεμα, αποτελεί ένα είδος αλιείας με κύριο αλιευτικό εργαλείο το ψαροτούφεκο και πραγματοποιείται, είτε από ερασιτέχνες αλιείς, είτε από επαγγελματίες αθλητές. Σε παγκόσμιο επίπεδο η υποβρύχια αλιεία έχει αναγνωριστεί επίσημα ως άθλημα με τη δημιουργία εθνικών ομοσπονδιών, ενώ εθνικά ή διεθνή πρωταθλήματα διοργανώνονται σε ετήσια βάση.
Από την αρχαιότητα οι υποβρύχιες δραστηριότητες αποτελούσαν μία συνήθη δραστηριότητα, ειδικά για τους Έλληνες,.Το Spearfishing εμφανίστηκε για πρώτη φορά Κυανή Ακτή, λίγο πριν το 1932 όταν και επινοήθηκε η υποβρύχια μάσκα.Πάντως για την καταγωγή του σημερινού αυτού αθλήματος είναι γνωστό ότι από πολλά χρόνια πριν οι ιθαγενείς της Πολυνησίας είχαν εφεύρει ένα είδος στεγανών γυαλιών με τη βοήθεια των οποίων είχαν ξεκινήσει την αλιεία των μαργαριτοφόρων οστράκων. Ήταν μάλιστα και εξοπλισμένοι με καμάκι από μπαμπού με το οποίο και κυνηγούσαν τα ψάρια κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στη περιοχή αυτή συνεχίζεται και σήμερα να υφίσταται η μέθοδος και το πρωτόγονο αυτό αλιευτικό εργαλείο.
Τα απαραίτητα εξαρτήματα για την υποβρύχια αλιεία, είναι η υποβρύχια μάσκα , ο αναπνευστήρας, τα πτερύγια ή πέδιλα ή βατραχοπέδιλα, ένα μαχαίρι με θήκη, η ζώνη με (περιορισμένα) βάρη και η δίχτυνη ψαροσακούλα ή "κρεμάστρα", ή ψαροβελόνα. Το βασικό αλιευτικό εργαλείο, το ψαροτούφεκο είναι ένα είδος όπλου που χρησιμοποιείται στην υποβρύχια αλιεία και το οποίο εκτοξεύει καμάκι. Πρόκειται για μονόκανο εμπροσθογεμές όπλο, που αποτελείται συνήθως από πέντε μέρη: την λαβή με την σκανδάλη, τον κύριο σωλήνα, την κεφαλή, το μέσον εκτόξευσης(λάστιχα, ελατήριο ή πεπιεσμένος αέρας) και το καμάκι. Τα ψαροτούφεκα διακρίνονται σε τρία είδη, στα ελατηριοβόλα, στα λαστιχοβόλα, που λειτουργούν με την απότομη εκτόνωση ελατηρίου ή ελαστικού, και τα αεροβόλα, τα οποία λειτουργούν με πεπιεσμένο αέρα. Και οι τρεις τύποι ψαροτούφεκων οπλίζονται με την μυϊκή δύναμη του χρήστη. Τα υλικά κατασκευής τους διαφέρουν ανάλογα με τη χρήση και συνήθως είναι ατσάλι ή αλουμίνιο, ενώ τελευταία χρησιμοποιούνται ανθρακονήματα. Το μήκος του ψαροτούφεκου διαφέρει επίσης ανάλογα με την χρήση. Για ψάρεμα στα θολά νερά αρκεί ένα μικρό σε μήκος όπλο (60 ή 75 εκ.) ενώ για ψάρεμα στην ανοικτή θάλασσα (blue water hunting) υπάρχουν και όπλα με μήκος 1,5 μέτρο.
Το ψαροτούφεκο απαιτεί μέγιστη προσοχή, αν και τα ατυχήματα που προκαλούνται από αυτό είναι σπάνια. Συνήθως, βασικό αίτιο για κάποιο πιθανό ατύχημα είναι ο ίδιος ο χειριστής και η έλλειψη πρόληψης. Σε περιπτώσεις ατυχήματος είναι άμεσα απαραίτητη η μεταφορά του τραυματία στο νοσοκομείο. Για την αποφυγή δυσάρεστων συμβάντων, οι χρήστες οφείλουν να μην οπλίζεται ποτέ το όπλο έξω από τη θάλασσα ή να το στρέφεται προς άλλους ή προς εαυτόν. Επιπλέον, υψίστης σημασίας είναι να τηρείται απόσταση του ψαρά από περιοχή λουομένων τουλάχιστον 100 μέτρων και τέλος να μη μεταφέρεται το ψαροντούφεκο οπλισμένο.
Τα ατυχήματα που προκαλούνται από το ψαροτούφεκο ίσως δεν είναι τόσο συνηθισμένα, όσο οι κίνδυνοι που εγκυμονεί η θάλασσα και ελοχεύουν για τον αθλητή της υποβρύχιας αλιείας. Η υπερκαπνία ή υπερβολική αύξηση του διοξειδίου του άνθρακος αποτελεί ένα βασικό εχθρό του ανθρώπου και αναπτύσσεται κυρίως όταν ο ελεύθερος δύτης εκτίθεται σε αέρα μολυσμένο με υψηλά ποσοστά διοξειδίου ή μονοξειδίου του άνθρακος (για παράδειγμα κάπνισμα).Ο ελεύθερος δύτης που αναπνέει μολυσμένο αέρα νιώθει πονοκέφαλο, ναυτία, ζαλάδα και μπορεί να φθάσει ακόμη και στην αναισθησία. Επίσης, νιώθει ταχυκαρδία σε περιπτώσεις κατακράτησης διοξειδίου του άνθρακος ή υφίσταται κυάνωση στα χείλη, τις μεμβράνες και τη στοματική κοιλότητα σε περιπτώσεις δηλητηρίασης μονοξειδίου. Στις ελαφρές περιπτώσεις δηλητηρίασης ο πάσχων χρειάζεται να αναπνεύσει καθαρό αέρα για 6 ώρες περίπου, χωρίς εργασία ή κάποια ιδιαίτερη σωματική προσπάθεια ή κάπνισμα. Στον αντίποδα βρίσκεται άλλος ένας σημαίνων κίνδυνος, η υποκαπνία ή ανεπαρκής ποσότητα διοξειδίου του άνθρακος, η οποία μπορεί να προκληθεί, λόγω κάποιου φόβου ή έντασης. Το αρχικό σύμπτωμα της υποκαπνίας είναι ελαφριά ζάλη που μπορεί να οδηγήσει σε λιποθυμία. Η υποκαπνία που συνοδεύεται από κράτημα της αναπνοής μπορεί να οδηγήσει τον ελεύθερο δύτη σε ξαφνική απώλεια των αισθήσεων κατά την ανάδυσή του και μάλιστα σε ρηχά νερά. Όσο ο ελεύθερος δύτης βρίσκεται σε κατάδυση το οξυγόνο διαθέτει αρκετά αυξημένη μερική πίεση στις κυψελίδες, έτσι ώστε να περνά στην αιμοσφαιρίνη και να εφοδιάζει τους ιστούς. Όταν αναδύεται, όμως, η μερική πίεση του οξυγόνου πέφτει και ξαφνικά οι ιστοί στερούνται του οξυγόνου. Κατά αυτόν τον τρόπο κάνει την εμφάνιση της μία ακόμη δυσάρεστη κατάσταση, η υποξία (έλλειψη οξυγόνου) και η ξαφνική λιποθυμία, η οποία βέβαια με την ανάλογη παροχή βοήθειας μπορεί να ξεπεραστεί.
Το καλοκαίρι και κυρίως το φθινόπωρο – όπως ισχυρίζονται οι έμπειροι λάτρεις του αθλήματος- αποτελούν τις ιδανικές εποχές για την υποβρύχια αλιεία. Τα νερά είναι περισσότερο ζεστά και ιδιαίτερα στο τέλος του καλοκαιριού και έπειτα, πληθαίνει ο αριθμός των ψαριών, αφού απομακρύνονται οι λουόμενοι. Η άνοιξη προσφέρεται επίσης για μεγάλες "ψαριές", καθώς υπάρχει πολύ ησυχία στη θάλασσα. Πολλά είδη ψαριών επισκέπτονται τις ρηχότερες ζώνες, ειδικά τα άσπρα: σαργοί, μελανούρια, λαβράκια, κέφαλοι, σάλπες που σχεδόν «φωλιάζουν» στα βράχια των ακτών. Επίσης, τα «μαύρα» ψάρια ροφοί, στήρες, σφυρίδες, μετακινούνται συχνότερα προς τα ρηχά νερά. Τον χειμώνα η ορατότητα μέσα στη θάλασσα δεν είναι ίδια με αυτή του καλοκαιριού, αλλά χαμηλότερη, καθώς υπάρχουν περισσότερα αιωρούμενα σωματίδια και εκκρίσεις θαλάσσιων οργανισμών, που θολώνουν τα νερά. Για τον παραπάνω λόγο και σε συνδυασμό με την χαμηλή θερμοκρασία ο χειμώνας δεν προσφέρεται ιδιαίτερα για το συγκεκριμένο άθλημα.
Η υποβρύχια αλίεια στηρίζεται στις σωματικές και ψυχικές δυνάμεις του ατόμου. Στο αθλητικό ψαροτούφεκο, το οποίο πραγματοποιείται με άπνοια (κράτημα της αναπνοής).ο αθλητής εκτός από άριστη κατάσταση υγείας απαιτείται να έχει ιδιαίτερο ταλέντο, απόλυτη συγκέντρωση, φυσική αντοχή και σταθερότητα κινήσεων. Πέραν της κολυμβητικής δεινότητας, η γνώση της τεχνικής και η εξάσκηση πάνω στο άθλημα δημιουργούν το κράμα της επιτυχίας. Για κάποιον που ενδιαφέρεται να μυηθεί στα μυστικά του αθλήματος υπάρχουν σχολές ελεύθερης κατάδυσης, όπου εξειδικευμένοι αθλητές προσφέρουν τις απαιτούμενες γνώσεις για την επιτυχή πραγματοποίηση του αθλήματος. Βεβαίως, το άθλημα της υποβρύχιας αλιείας δεν συνάδει με το γνωστό σε όλους "ψαροτούφεκο", με αυτόνομη αναπνευστική συσκευή, το οποίο στην Ελλάδα (αλλά και σε πολλά μέρη του κόσμου) είναι παράνομο και απαγορεύεται.
Το άθλημα της υποβρύχιας αλιείας έχει θεσμοθετηθεί σε πολλά κράτη υπό την εποπτεία της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Υποβρύχιας Δραστηριότητας (CMAS). Την πρώτη θέση στο αθλητικό ψαροντούφεκο καταλαμβάνουν η Ισπανία, η Ιταλία και η Κροατία. Η Ελλάδα, από όλες τις συμμετοχές που είχε από το 1956 γνώρισε την ύψιστη νίκη στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του 2008, όταν ο Γιάννης Σιδέρης κατέκτησε το αργυρό μετάλλιο στην Isla Margarita της Βενεζουέλας. Αξιέπαινη όμως ήταν και η προσπάθεια της εθνικής ομάδας, η οποία κατέλαβε με την συμμετοχή της σε Παγκόσμια και Πανευρωπαϊκά Πρωταθλήματα την 3η θέση στην Ευρώπη το 2011 και την 4η στον κόσμο το 2010. Τέλος αξίζει να σημειωθεί και η νίκη του Γ. Δεγαΐτα στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2007, όπου κατετάγη 3ος ανάμεσα σε 46 αθλητές. Ευχόμαστε πάντα η Ελλάδα να διακρίνεται με ανάλογες και μεγαλύτερες νίκες!
